Erişilebilir Sağlık Hizmetlerinde Türkiye Avrupa Standartlarına Yaklaştı: Ulusal Sağlık Sisteminde Yeni Bir Dönem

Türkiye, son yıllarda sağlık hizmetlerinde erişilebilirlik alanında yürüttüğü kapsamlı dönüşüm programlarıyla Avrupa ülkelerinin standartlarına hızla yaklaşan bir model ortaya koyuyor. Sağlık Bakanlığı'nın fiziksel altyapıdan dijital dönüşüme, engelli hizmetlerinden eğitim programlarına kadar pek çok alanda hayata geçirdiği iyileştirmeler, Türkiye’nin erişilebilir sağlık sistemini uluslararası ölçekte rekabet edebilir seviyeye taşıyor.

Uzmanlara göre Türkiye, erişilebilirlik kriterlerinde geçmişe kıyasla çok güçlü bir gelişim ivmesi yakaladı ve 2025 itibarıyla Avrupa’nın birçok ülkesiyle aynı seviyeye gelen bir hizmet ağı oluşturdu.

Erişilebilirlik Neden Bu Kadar Önemli?

Sağlık hizmetlerinde erişilebilirlik, sadece fiziksel mekânların düzenlenmesini değil; teknoloji, iletişim, eğitim, ulaşım, bakım süreçleri ve hasta deneyimlerinin tamamını kapsayan bir çerçeveden oluşuyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre erişilebilir sağlık hizmetleri; engelli bireylerin, yaşlıların, kronik hastalığı bulunan bireylerin ve özel gereksinimi olan tüm grupların sağlık hizmetine tam ve eşit erişimini destekleyen sistemleri ifade ediyor.

Türkiye’nin bu konudaki ilerlemesinin temel sebepleri:

✔ Engelli bireylerin nüfustaki artan oranı

✔ Yaşlanan nüfus

✔ Sağlık turizmi potansiyelinin büyümesi

✔ Modern sağlık standartlarının yükseltilmesi

✔ Avrupa Birliği uyum hedefleri

✔ Dijitalleşen sağlık altyapısının geliştirilmesi

Bu unsurlar, erişilebilirlik konusunu ulusal politika gündeminin merkezine taşımış durumda.

Türkiye’nin Son 10 Yılda Attığı Adımlar: Dönüşümün Mimari

Türkiye, erişilebilir sağlık politikalarında 10 yıl öncesine göre çok daha ileri bir noktaya ulaşmış durumda.

Aşağıdaki yapısal dönüşümler Türkiye’nin Avrupa standartlarına yaklaşmasını sağladı:

1️⃣ Engelsiz Hastane Modeli

Sağlık Bakanlığı, yeni yapılan tüm şehir hastaneleri ve büyük ölçekli sağlık kampüslerinde "engelsiz mimari" standardını zorunlu hâle getirdi.

Bu kapsamda hastanelerde:

✔ tekerlekli sandalye uyumlu girişler
✔ rampalı erişim yolları
✔ geniş kapı ölçüleri
✔ engelsiz asansörler
✔ erişilebilir danışma alanları
✔ sedye uyumlu bekleme salonları
✔ özel tuvalet ve banyo alanları
✔ görsel ve işitsel yönlendirme sistemleri

yer alıyor.

Türkiye, bu altyapı düzenlemelerinde birçok Avrupa ülkesiyle aynı standarda ulaşmış durumda.

2️⃣ Dijital Erişilebilirlik: e-Nabız ve MHRS Entegrasyonu

Dijital sağlık hizmetleri Türkiye’de erişilebilirlik dönüşümünün en güçlü ayağı olarak öne çıkıyor.

2025 raporlarına göre:

✔ e-Nabız kullanıcı sayısı 80 milyonun üzerine çıktı

✔ MHRS üzerinden yılda 250 milyon randevu alınıyor

✔ Dijital ekran okuyucu dostu arayüzler geliştirildi

✔ İşitme engelliler için görüntülü danışma hattı devreye alındı

Bu rakamlar, Türkiye’nin dijital sağlık alanında Avrupa’nın ilk 5 ülkesi arasında gösterilmesine katkı sağlıyor.

3️⃣ Engelli Bireyler İçin Hizmet Protokolleri Güncellendi

Türkiye’de engelli bireylerin sağlık hizmeti deneyimini iyileştirmek için yeni protokoller yayınlandı:

✔ Engelli bireye öncelikli kayıt

✔ Engelli danışma birimleri

✔ İşaret dili bilen personel istihdamı

✔ Refakatçi hakkının güçlendirilmesi

✔ Özel muayene odalarının tahsisi

✔ Acil servislerde öncelikli alanlar

Bu uygulamalar Avrupa normlarıyla büyük ölçüde paralellik taşıyor.

4️⃣ Sağlık Personelinin Erişilebilirlik Eğitimi

Türkiye’de tüm sağlık personelinin yılda düzenli olarak erişilebilirlik eğitimi alması zorunlu hâle getirildi.

Eğitim başlıkları:

✔ engelli iletişim teknikleri
✔ yaşlı bireyle doğru iletişim
✔ özel durum yönetimi
✔ acil servis erişilebilirlik prosedürleri
✔ etik ve gizlilik

Birçok Avrupa ülkesinde bu eğitim standartları yalnızca bazı kurumlarda zorunluyken, Türkiye bunu tüm ulusal ölçekte uygulayan sayılı ülkelerden biri konumuna geldi.

5️⃣ Evde Sağlık Hizmetleri ile Avrupa Normlarına Uyum

Evde Sağlık Hizmeti sistemi Türkiye’de hızla büyüyor.

✔ 2024 itibarıyla 1,9 milyon kişiye evde sağlık hizmeti sunuldu

✔ 10 binin üzerinde aktif mobil sağlık ekibi bulunuyor

✔ 81 ilde evde bakım koordinasyon merkezleri açıldı

Bu kapsam Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığında Türkiye oldukça güçlü bir konumda.

Erişilebilirlikte Avrupa Ülkeleriyle Karşılaştırma

Türkiye'nin sağlık erişilebilirliği puanı 2025 itibarıyla ciddi yükseliş göstermiş durumda.

Dünyadaki değerlendirme kuruluşlarına göre:

Türkiye özellikle dijital sağlık, evde sağlık ve personel eğitimi alanlarında Avrupa normlarına oldukça yaklaşmış durumda.

Sağlık Bakanlığı Yetkililerinden Açıklamalar

Yeni erişilebilirlik raporunun yayımlanmasıyla birlikte bakanlık yetkilileri şu açıklamalarda bulundu:

“Türkiye’nin hedefi, erişilebilir sağlık hizmetlerinde Avrupa standartlarını yakalamak değil; üzerine çıkmaktır.”

“Her vatandaşın sağlık hizmetine eşit şekilde erişebilmesi temel önceliğimizdir.”

“Engelsiz sağlık modeli Türkiye’nin yeni sağlık vizyonunun önemli bileşenlerinden biridir.”

Bu açıklamalar, dönüşüm sürecinin hızla devam edeceğini gösteriyor.

Erişilebilirlikte 2025–2030 Yol Haritası

Türkiye, önümüzdeki beş yıl içinde sağlık hizmetlerinde erişilebilirliği daha da güçlendirecek projeler planlıyor:

✔ tüm hastanelerde engelsiz işaret dili görüntülü çağrı sistemi

✔ Avrupa standardında sedye yüksekliği uygulaması

✔ tüm randevu sistemlerine erişilebilirlik modu

✔ dijital erişim testlerinden geçen mobil uygulamalar

✔ engelliler için kişisel sağlık asistanı uygulamaları

✔ özel gereksinimli bireyler için mobil tarama merkezleri

✔ uluslararası akreditasyonlu engelsiz hastane sertifikası

Bu adımlar Türkiye’nin gelecekte erişilebilir sağlıkta Avrupa'nın önüne geçebileceği yönünde önemli sinyaller veriyor.

Uzmanlar Erişilebilirlik Artışını Nasıl Değerlendiriyor?

Raporları inceleyen ulusal ve uluslararası uzmanlar Türkiye’nin gelişimini şöyle yorumluyor:

“Türkiye son 10 yılda erişilebilir sağlık hizmetlerinde Avrupa’nın en hızlı ilerleyen ülkesidir.”

“Dijital sağlık yatırımları, erişilebilirlik alanındaki en büyük güç.”

“Eğitim programları hizmet kalitesini doğrudan yükseltiyor.”

“Engelli bireylerin sağlık deneyimindeki iyileşme çok belirgin.”

Hastalar ve Sivil Toplum Ne Diyor?

Engelli bireylerden gelen yorumlar özellikle olumlu:

✔ randevu sürelerinin kısaldığı,
✔ iletişim araçlarının geliştiği,
✔ hastanedeki fiziksel erişimin kolaylaştığı,
✔ danışma sürelerinin hızlandığı

sık sık dile getiriliyor.

Engelli dernekleri ise uygulamanın daha genişletilmesi için ortak çalışma yürütüyor.

Sağlık Turizmine Katkısı

Erişilebilir sağlık hizmetleri yalnızca yerli vatandaşlara değil, Türkiye’ye tedavi için gelen yabancı hastalara da büyük avantaj sağlıyor.

Türkiye’nin sağlık turizminde öne çıkmasının sebeplerinden biri de erişilebilir hizmet sunması.

2024 yılında sağlık turizmi kapsamında Türkiye’ye gelen yabancı hastaların %14’ü engelli veya özel gereksinimli bireylerden oluştu.

Yeni standartların turizmde yaratacağı etki şöyle özetlenebilir:

✔ uluslararası hasta memnuniyetini arttırır

✔ Türkiye’nin rekabet gücünü güçlendirir

✔ Avrupa ve Orta Doğu’dan gelen hasta sayısını yükseltir

SONUÇ: Türkiye Erişilebilir Sağlıkta Büyük Bir Dönüşümün Eşiğinde

Tüm bu gelişmeler, Türkiye’nin erişilebilir sağlık hizmetlerinde:

✔ altyapı,
✔ dijital dönüşüm,
✔ eğitim,
✔ uluslararası standart uyumu,
✔ politika geliştirme,
✔ hasta memnuniyeti

alanlarında ciddi ilerleme kaydettiğini gösteriyor.

Bugün Türkiye, erişilebilirlik açısından Avrupa ülkelerine yaklaşan değil; yakalamış ve yer yer geçmiş bir sağlık modeli inşa ediyor.

Bu dönüşüm, ülkenin sağlık vizyonunda tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.